Η πρώτη παρατήρηση ενός κόκκινου υπεργίγαντα αστέρα λίγο πριν την έκρηξη supernova είναι γεγονός! Οι εκρήξεις supernova συχνά γίνονται αντιληπτές από τους παρατηρητές, κατά τη φωτογράφιση γαλαξιών. Αυτή τη φορά, όμως, οι ερευνητές κατάφεραν να παρατηρήσουν έναν κόκκινο υπεργίγαντα αστέρα, δηλαδή έναν αστέρα σαν τον Betelgeuse, 130 ημέρες πριν το τέλος της ζωής του. Εξάλλου, το τέλος της ζωής των γιγάντιων άστρων επιφυλάσσει σχεδόν πάντα1 μια εντυπωσιακή έκρηξη.
Ο εν λόγω κόκκινος υπεργίγαντας αστέρας είναι δέκα φορές μεγαλύτερος από τον Ήλιο και βρίσκεται 120 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, στον γαλαξία NGC 5731. Το φάσμα της έκρηξης που προκλήθηκε σημαίνοντας το τέλος της ζωής του άστρου ονομάστηκε “supernova 2020tlf“. Λίγους μήνες πριν την έκρηξη παρατηρήθηκε έντονη δραστηριότητα στον περιαστρικό χώρο. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις των ερευνητών, το άστρο φαινόταν να εκτοξεύει πυκνές αέριες μάζες.
Εικόνα: W. M. Keck Observatory/Adam Makarenko
Οι ερευνητές συνέλεξαν δεδομένα από την περιοχή που βρισκόταν ο κόκκινος υπεργίγαντας πριν και μετά την έκρηξη. Τα δεδομένα αυτά έδωσαν μια πληρέστερη εικόνα για τη συμπεριφορά των άστρων πριν την έκρηξη supernova, καθώς και για τον περιβάλλοντα χώρο γύρω από το άστρο πριν τον θάνατό του. Ο κύριος εισηγητής της έρευνας, Wynn Jacobson-Galán, πτυχιούχος του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Επιστημών και Έρευνας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια Μπέρκλεϋ, δήλωσε χαρακτηριστικά πως πρόκειται για μια ανακάλυψη που θα βοηθήσει στην κατανόηση των συνθηκών που επικρατούν λίγο πριν από μια έκρηξη supernova.
Η παρατήρηση του αστέρα ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2020, ενώ τον Σεπτέμβριο της ίδια χρονιάς ο κόκκινος υπεργίγαντας εξερράγη. Η παρατήρηση της εντυπωσιακής έκρηξης supernova πραγματοποιήθηκε από δύο διαφορετικά Αστεροσκοπεία στη Χαβάη: το Pan-STARRS και το W. M. Keck Observatory.
Τα αποτελέσματα αυτής της νέας μελέτης έδειξαν πως ο κόκκινος υπεργίγαντας αστέρας εξέπεμπε έντονη ακτινοβολία πριν την έκρηξη. Αντίθετα, οι ερευνητές πίστευαν πως πριν την έκρηξη ενός τέτοιου άστρου δεν θα υπήρχε έντονη δραστηριότητα στον περιαστρικό χώρο. Τελικά αποδείχτηκε πως λίγο πριν το τέλος της ζωής τέτοιων άστρων συμβαίνουν σημαντικές αλλαγές στη δομή τους. Μάλιστα, πριν την έκρηξη το ετοιμοθάνατο άστρο εκτοξεύει τεράστιες ποσότητες αερίου. Έτσι, με τα νέα δεδομένα που προέκυψαν από την μελέτη οι ερευνητές θα μπορούν να εντοπίσουν και να παρατηρήσουν περισσότερους κόκκινους υπεργίγαντες αστέρες οι οποίοι πρόκειται να εκραγούν.
Οι ερευνητές δημοσίευσαν επίσημα τα ευρήματα της μελέτης τους στις 6 Ιανουαρίου 2022 στο περιοδικό The Astrophysical Journal.
1. Έχουν καταγραφεί σπάνιες περιπτώσεις όπου ένας αστέρας εξαφανίζεται χωρίς έκρηξη. Σε μια τέτοια περίπτωση ενδέχεται να σχηματίζεται μια μαύρη τρύπα χωρίς να προηγείται έκρηξη supernova.
