Στο άρθρο αυτό θα δούμε τις θέσεις των αστερισμών και των ουράνιων σωμάτων κατά τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου 2026.
Νωρίς το πρωί
Κοιτώντας ανατολικά πριν ξημερώσει εντοπίζουμε τον Άρη, που βρίσκεται κοντά στον αστερισμό των Διδύμων και στα λαμπρότερα άστρα του, τον Κάστορα και τον Πολυδεύκη. Σε μικρότερο ύψος από τον ορίζοντα βρίσκεται ο μεγαλύτερος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος, ο Δίας. Μπορούμε να παρατηρήσουμε τους πλανήτες είτε με γυμνό μάτι, μιας και είναι αρκετά λαμπροί, είτε με κιάλια ή τηλεσκόπιο.
Ο πιο λαμπρός αστέρας που εντοπίζουμε στην ίδια περιοχή του ουρανού λίγο πριν ξημερώσει αυτή την περίοδο είναι και ο λαμπρότερος αστέρας του νυχτερινού ουρανού, ο Σείριος. Ανήκει στον αστερισμό του Μεγάλου Κυνός και η «επιστροφή» του στον ανατολικό ουρανό πριν τα ξημερώματα συμπίπτει με τη λήξη του καλοκαιριού και την αρχή του φθινοπώρου. Συγκεκριμένα, η αλλαγή της εποχής πραγματοποιείται την ημέρα της φθινοπωρινής ισημερίας, στις 23 Σεπτεμβρίου. Πρόκειται για τη μία από τις δύο μέρες του έτους -η άλλη είναι αυτή της εαρινής ισημερίας- κατά την οποία ο Ήλιος ανατέλλει και δύει από τα ακριβή σημεία της ανατολής και της δύσης στον ορίζοντα, αντίστοιχα. Κατά συνέπεια, η μέρα και η νύχτα έχουν την ίδια διάρκεια1.
Λίγο μετά τη δύση του Ηλίου
Αν κοιτάξουμε προς τα δυτικά – νοτιοδυτικά λίγο μετά το ηλιοβασίλεμα θα δούμε ένα ιδιαίτερα λαμπρό αντικείμενο να ξεχωρίζει στον ουρανό. Πρόκειται για τον πλανήτη Αφροδίτη. Βρίσκεται πολύ κοντά σε ένα σχετικά λαμπρό άστρο, τον Στάχυ. Ο Στάχυς είναι το λαμπρότερο αστέρι στον αστερισμό της Παρθένου. Λίγο χαμηλότερα από τον Στάχυ εντοπίζεται και ο μικρός πλανήτης Ερμής.
Σε μεγαλύτερο ύψος από τον ορίζοντα βρίσκεται ο αστερισμός του Βοώτη που περιλαμβάνει ένα ακόμα γνωστό αστέρι, τον Αρκτούρο. Ένας εύκολος τρόπος να τον εντοπίσουμε είναι προεκτείνοντας νοητά τα τρία άστρα της «ουράς» της Μεγάλης Άρκτου, η οποία αυτή τη χρονική περίοδο της ημέρας βρίσκεται στα βορειοδυτικά.
Τη νύχτα
Τα βράδια αυτού του μήνα προσφέρονται για την παρατήρηση του γαλαξία της Ανδρομέδας, που βρίσκεται 2,5 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά και αποτελεί το μακρινότερο αντικείμενο που μπορούμε να παρατηρήσουμε με γυμνό μάτι, υπό καλές συνθήκες ορατότητας χωρίς πολλή φωτορύπανση. Αν και είδαμε πώς παρατηρείται στο άρθρο του Αυγούστου, αξίζει να παρατηρηθεί και αυτόν τον μήνα, καθώς πλέον ανατέλλει πιο νωρίς το βράδυ όπου η παρατήρηση είναι για πολλούς ευκολότερη. Το ότι δεν ανατέλλει τόσο αργά μέσα στη νύχτα σημαίνει, ακόμα, πως θα είναι ορατός για περισσότερες ώρες, προτού ξημερώσει.
Ένας ακόμη πλανήτης που μπορούμε να παρατηρήσουμε στον ουρανό αυτόν τον μήνα είναι ο Κρόνος. Ο πλανήτης μπορεί να παρατηρηθεί με γυμνό μάτι αλλά και με κιάλια ή τηλεσκόπιο για να φανερωθούν οι γνωστοί του δακτύλιοι.
Λίγο χαμηλότερα από τον Κρόνο βρίσκεται ο αστέρας Φομαλώ (Fomalhaut), ο οποίος ανήκει στον αστερισμό του Νοτίου Ιχθύος. Αν και στις μέρες μας είναι λιγότερο γνωστός, στο παρελθόν ο αστέρας αυτός ήταν πολύ γνωστός και σημαντικός στην κουλτούρα διαφόρων λαών. Στη σύγχρονη εποχή, ο αστέρας είχε τραβήξει το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας το 2008, όταν φωτογραφήθηκε κοντά στον αστέρα ένα αντικείμενο που ονομάστηκε Φομαλώ b (Fomalhaut b) και αρχικά θεωρήθηκε πλανήτης. Μεταγενέστερες έρευνες έδειξαν πως τελικά το σώμα δεν ήταν εξωπλανήτης, αλλά ένα πυκνό νέφος σκόνης που πλέον φαίνεται να έχει διαλυθεί.
Γύρω από τον αστέρα, εξάλλου, υπάρχει ένας τεράστιος δακτύλιος σκόνης και αερίων. Μάλιστα, το δημοφιλές επιστημονικό περιοδικό New Scientist τον χαρακτήρισε ως «Το μάτι του Sauron» λόγω της ομοιότητάς του με το ομώνυμο «μάτι» στις ταινίες φαντασίας του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών.
Δεξιά: «Το μάτι του Sauron» από τον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών (εικόνα: The Lord of the Rings)
Φάσεις της Σελήνης
Τέλος, σε ό,τι αφορά τη Σελήνη, αυτή θα βρίσκεται στη φάση του τρίτου τετάρτου στις 4 του μηνός και σε φάση νέας σελήνης στις 11 Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, κατά τη φάση της νέας σελήνης δεν μπορεί να παρατηρηθεί, καθώς το ημισφαίριο το οποίο είναι στραμμένο προς τη Γη δε φωτίζεται από τον Ήλιο. Η Σελήνη θα βρεθεί σε φάση πρώτου τετάρτου στις 18 Σεπτεμβρίου. Η πανσέληνος παρατηρείται το βράδυ της 26ης Σεπτεμβρίου στον αστερισμό των Ιχθύων.
Ακολουθεί πίνακας με την ορατότητα των πλανητών για αυτόν τον μήνα.
| Ερμής | Ορατός στα δυτικά μετά το ηλιοβασίλεμα |
| Αφροδίτη | Ορατή στα δυτικά – νοτιοδυτικά μετά το ηλιοβασίλεμα |
| Άρης | Ορατός στα ανατολικά πριν ξημερώσει |
| Δίας | Ορατός στα ανατολικά πριν ξημερώσει |
| Κρόνος | Ορατός τα βράδια στον ουρανό όλο τον μήνα |
Τέλος, ακολουθεί εικόνα με τον αστροχάρτη του μήνα.
1. Θεωρητικά. Στην πραγματικότητα, αυτό δε συμβαίνει κυρίως λόγω της ύπαρξης της ατμόσφαιρας της Γης. Λόγω διάθλασης του φωτός, ο Ήλιος παρατηρείται σε μεγαλύτερο ύψος από τον ορίζοντα απ’ ότι είναι στην πραγματικότητα. Επομένως, βλέπουμε τον Ήλιο για λίγα λεπτά προτού ανατείλει και λίγα επιπλέον λεπτά αφού δύσει. Συνεπώς, η μέρα διαρκεί περισσότερο απ’ ότι η νύχτα.
